W współczesnej gospodarce innowacje stanowią jeden z głównych czynników determinujących i napędzających rozwój społeczno-ekonomiczny. Innowacyjność ma decydujące znaczenie dla stabilnego rozwoju krajów i regionów oraz kluczową determinantę konkurencyjności, wydajności oraz postępu. Wdrażane innowacje stymulują osiąganie celów ekonomicznych, stanowią siłę napędową podnoszenia standardów życia oraz pozwalają zmierzyć się z wyzwaniami globalnymi.
Innowacyjność i jej wpływ na gospodarkę był przedmiotem wielu badań, z których wynika, iż stanowi ona decydujący czynnik konkurencyjności przedsiębiorstw.1 Na pozycję konkurencyjną przedsiębiorstwa oraz zdolność do jej utrzymania zasadniczy wpływ wywiera tempo i zakres generowania i wprowadzania innowacyjnych rozwiązań.
W krajach rozwiniętych głównym czynnikiem napędzającym innowacje są zmiany technologiczne, a rozwijanie i komercjalizacja nowych technologii w istotny sposób przyczynia się do tworzenia bogactwa i dobrobytu społeczeństw.
Technologie stanowią siłę napędową rozwoju ekonomicznego poprzez:
>> tworzenie miejsc pracy (w tym w nowych gałęziach przemysłu),
>> rozwijanie eksportu zaawansowanych technologicznie produktów,
>> oraz zwiększanie wydajności procesów produkcyjnych.
Zaawansowane rozwiązania technologiczne znajdują zastosowanie w wielu obszarach gospodarki, nie tylko w przemysłach high-tech czy nowych gałęziach przemysłu, ale także w przemysłach tradycyjnych oraz życiu codziennym nas wszystkich. Ze względu na krótki cykl życia produktów we współczesnej gospodarce niezwykle istotna jest zdolność do szybkiego wdrażania wyników prac badawczo-rozwojowych i nowych technologii.
Praktyka rozwoju systemów innowacyjnych wskazuje, iż o innowacyjności firm decyduje także otoczenie, w którym one funkcjonują. W tym zakresie istotna jest dostępność do wyspecjalizowanych usług, instytucji (w tym badawczo-rozwojowych oraz doradczych) i zasobów (głównie kapitału ludzkiego).
Definicje (wg wytycznych Ministerstwa Rozwoju Regionalnego):
Innowacja- prace związane z przygotowaniem i uruchomieniem wytwarzania a także przygotowaniem do sprzedaży nowych lub udoskonalonych produktów i usług (oferty) przeznaczonych do wprowadzenia na rynek albo innego wykorzystania w praktyce.
Innowacja produktowa- wprowadzenie przez przedsiębiorcę nowego lub ulepszonego produktu, usługi.
Innowacja procesowa- wprowadzenie przez przedsiębiorcę nowego (w stosunku do obecnego) procesu technologicznego, zarządzania lub innego procesu.
Działalność innowacyjna- działalność związana z przygotowaniem i uruchomieniem wytwarzania nowych lub udoskonalonych materiałów, wyrobów, urządzeń, usług, procesów lub metod, przeznaczonych do wprowadzenia na rynek albo do innego wykorzystania w praktyce.
Infrastruktura rozwoju gospodarczego- infrastruktura terenów inwestycyjnych, infrastruktura instytucji wsparcia biznesu, w tym inkubatory przedsiębiorczości, centra przedsiębiorczości, centra usługowe oraz fundusze poręczeniowe, mikropożyczkowe i zalążkowe.
Sektor B+R- to ogół instytucji i osób zajmujących się pracami twórczymi podejmowanymi dla zwiększenia zasobu wiedzy, jak również znalezienia nowych zastosowań do tej wiedzy. Nalezą do nich: Polska Akademia Nauk, jednostki badawczo - rozwojowe, szkoły wyższe prowadzące działalność w zakresie B+R, jednostki obsługi nauki, jednostki rozwojowe - przedsiębiorstwa posiadające własne zaplecze badawcze.
Wysoka technika (high technology, high-tech)- dziedziny wytwarzania i wyroby odznaczające się wysoką naukochłonnością, tzw. wysokim poziomem aktywności B+R (R&D intensity). Dziedziny wysokiej techniki charakteryzują się przede wszystkim:
>> wysokim poziomem innowacyjności,
>> krótkim cyklem życiowym wyrobów i procesów,
>> szybką dyfuzją innowacji technologicznych,
>> wzrastającym zapotrzebowaniem na wysoko kwalifikowany personel, szczególnie w zakresie nauk technicznych i przyrodniczych,
>> dużymi nakładami kapitałowymi,
>> wysokim ryzykiem inwestycyjnym,
>> szybkim "starzeniem się" inwestycji,
>> ścisłą współpracą naukowo-techniczną, w obrębie poszczególnych krajów i na arenie międzynarodowej, pomiędzy przedsiębiorstwami i instytucjami badawczymi (instytutami naukowymi, wyższymi uczelniami itp.),
>> wzmagającą się konkurencją w handlu międzynarodowym.
Klasyfikacją rodzajów działalności innowacyjnej wg poziomu "intensywności B+R" opracowaną przez OECD:
| Opis |
Symbole działów wg PKD |
| Przetwórstwo przemysłowe |
15 - 37 |
| Wysoka technika |
30, 32 i 33 |
| Średnio-wysoka technika |
24, 29, 31, 34 i 35 |
| Średnio-niska technika |
23 i 25 - 28 |
| Niska technika |
15 - 22 i 36 - 37 |
Źródło: Statistics in Focus, Eurostat 2004.
_____________________________________________________
1 Kondratiuk-Nierodzińska M., Innowacje produktowe a konkurencyjność firmy, Uniwersytet w Białymstoku, 2002.
Kondratiuk-Nierodzińska M., Innowacyjność przedsiębiorstw w kontekście ich konkurencyjności (w oparciu o dane z GUS oraz CIS), w: Grodziszewski B., Haffer M., Stankiewicz M.J. "Przedsiębiorstwo na przełomie wieków", Uniwersytet im. M.Kopernika, 2001.
Knap-Stefaniuk A., Innowacje a konkurencyjność przedsiębiorstw, http://www.wsz-pou.edu.pl
